دوم خرداد روزی متفاوت در تاریخ ایران است . روزی که مسیر جدیدی در انقلاب و نظام جمهوری اسلامی بوجود آمد . همین اتفاق بهانه خوبی بود تا به سراغ یکی از فعالین انتخاباتی آن دوره برویم.

سرویس سیاسی ابریشم پرس – دوم خرداد روزی متفاوت در تاریخ ایران است . روزی که مسیر جدیدی در انقلاب و نظام جمهوری اسلامی بوجود آمد . همین اتفاق بهانه خوبی بود تا به سراغ یکی از فعالین سیاسی و  انتخاباتی آن دوران برویم.

دکتر سید حجت مهدوی سعیدی رئیس ستاد انتخاباتی  سید محمد خاتمی ، دوم خرداد ۱۳۷۶  در لاهیجان بود . ایشان در این سالها در پست های مختلفی همچون مدیرکلی  ارشاد استان گیلان ، فرمانداری شهرستان سیاهکل و ریاست دانشگاه آزاد لاهیجان فعالیت داشته و امروز به عنوان مشاور فرهنگی سازمان برنامه و بودجه مشغول است.

همه اینها دلایل خوبی بودند برای گفتگویی طولانی وصمیمی  با یکی از قدیمی ترین اصلاح طلبان گیلانی

 

پدیده دوم خرداد چه جایگاهی در جامعه امروز ایران دارد ؟

پدیده های مانند جنبش اجتماعی دوم خرداد پدیده ای منقطع و رخدادی یکبار برای همیشه نیست ! بلکه اینها در سرشت و سرنوشت خود هرگز به انتهاء وانقضاء نمی رسند چرا که چنین اتفافات فراگیر و پر اضلاعی ماهیتاً نشأت گرفته از نیازهای جدی وجمعی عامه مردم در بزنگاه ها و مقاطع تاریخی کشور می باشند . هر چند که اکنون گاه پاره ای از افراد منتسب به جریان اصلاحات بعضا در نشریات و فضای مجازی خود از علایم پایان حیاتی چنین جنبش هایی نغماتی ساز کنند اما واقعیت استمرار واستقرار جریان اصلاحات است
این پدیده قطعا با فراز و فرودهای خود با نوعی از اعتبار و اقتدار مشروع به لحاظ سیاسی تداوم پیدا می نماید و در بازه تاریخی خاص خود به برگ و ثمر می نشیند . اصلاحات کاستی هایی داشت که همین کاستی ها منجر به برآمدن دولت احمدی نژاد شد .دولت اعتدال هم همین تهدیدات را دارد . همین چند روز پیش آقای زیباکلام در این خصوص بیدارباش داد که  ما باید از گذشته درس بگیریم.

اصلاحات و اعتدال گرایان و نیروهایی که دلشان به حال مردم میسوزد باید توجه داشته باشند که ما هرکاری که میکنیم برای مردم است. یکی از آسیب های اصلاحات در آن زمان این بود که مردم را نادیده گرفتند. ما باید درون کعبه ، کعبه را از یاد نبریم . هدف ما اعتلای ملت است . تعبیر این که مردم دارند خسته میشوند جمله بیراهی نیست . اگر انفعال داشته باشیم مردم خسته میشوند و دنبال آلترناتیو میگردند .

 

با توجه به اینکه شما هم در دوره اصلاحات و هم در دوره اعتدال پست داشتید چه مشکلاتی گریبان اصلاحات را گرفته و کاستی های اصلاحات در این دوره چیست ؟ کاستی ها چگونه رفع میشود؟

اعتقاد دارم پاره ای از سران اصلاحات عجول بودند  . به قول مولانا که می فرماید : “صبر آرد آرزو را ، می شتاب ”

رادیکالیزه کردن و شتاب از آفات اصلاحات است . اگر میخواهیم حرکت اعتدالی و مناسب اصلاحات به نتیجه برسد باید به عقلانیت توجه کنیم و از دل این عقلانیت به اجماع برسیم. برخی اختلافات بسیار شکننده است . اما هرچه به جلوتر میرویم شتاب زدگی ها کمتر میشود .البته شرایط بین المللی و تلاطمات شرایط را دشوار کرده . در آن دوره تا این حد التهاب بین المللی نداشتیم . باید با راهبرد تعریف شده پیش رفت که این راهبرد با گفتگو لحاظ میشود.

دولت آقای روحانی یک مزایایی هم نسبت به دولت اصلاحات داشته و دولت اصلاحات نیز مزایا و فرصتهایی داشته که اکنون نیست . پس این دو جریان و دو تاریخ باید هم پوشانی داشته باشد. از هیاهو دور باشد.

به عنوان مثال همین اخیرا اقای ناطق نوری دیداری با سید محمدخاتمی داشت و نمازی هم اقامه شد که یک جنجالی در اردوگاه جناح راست به وجود آمد و پاره ای از روزنامه ها بازتاب دادند . اصلاح طلبان به این رفتارها نباید توجهی داشته باشند. در جریان راست افرادی داریم که نگاه اعتدالی دارند حتی برخی نسبت به نگاه تندی که به دولت اصلاحات داشتند پشیمان هستند از این فرصتها هم باید استفاده کرد . در دولت اعتدال هم باید از نیروهای اصلاح طلب استفاده کرد. اخیرا شاهد بودیم آقای قاسم رمضانپور ، پست مهم معاونت امور مجلس سازمان برنامه و بودجه را به ایشان داده شد این اتفاق خوبی بود که باید در طول سه سال بیشتر از اینها باشد .

در این سه سال باید با همه تهدیدها و بحرانها و سناریوهایی که در حال رخ دادن است به عنوان مثال بحث عدم کفایت آقای روحانی که از سوی برخی ها بیشتر جهت ایجاد جو ،  برای نشان دادن وضع نامطلوب در دوره آقای روحانی است مردم به این بحث ها توجهی نمیکنند.

در کنار انتصاب وبکارگیری اصول گرایان معتدل وکارآمد در طول عمر این دولت ، باید هر چه زودتر و اکنون پاره ای از اصلاح طلبان معقول ، معتدل و پراگماتیست نیز به بدنه وپیکره دولت دکتر روحانی راه یابند که البته جوانان پرانگیزه و فعال در ستادهای انتخاباتی دکتر روحانی سهم خاصی در این ارتباط دارند .
بحمدلله این پروژه و پروسه از سوی پاره ای راهبران ،نخبگان وپیشکسوتان اعتدال در حال طی شدن است . همینطور باید در اسرع وقت ناکارآمدان آزموده ، ناباوران و بی وفایان نسبت به کلام ومرام آقای دکتر روحانی از دور خارج شوند .
همینطور در سیاستگذا ی ها وتصمیمات کلان جریان اعتدال باید توجه داشت که معیشت مردم فدای سیاست و رفاهیت تابع مصلحت سازی ها و آینده مقتدر ، قربانی روز مرگی ها و برنامه های دولت ، اسیر خطا وآزمون های ویرانگر نشود ! باید لختی نشست واز خود پرسید که قرار است چند بار کوتاهی شود و یا قصور ورزی گردد و چند بار باید از یک سوراخ گزیده شد !؟
تا کی و تا کجا باید موجبات و مسببات یأس وحرمان مردم را جاهلانه وقاصرانه در این مرز وبوم فراهم آورد !؟ باید حجم هزینه ها را مدیریت  کرد ، حیف است اینقدر کوتاه نظر باشد کسی !
یادمان نرود که در دولت اصلاح طلب ها ، تذوق و تموجات و بعضا درگیری های بی مورد سیاسی و غفلت های ناشی از آن باعث آن شد که در مقاطعی حساس از روزگار، فقر وتهیدستی در متن زندگی مردم خزیدن گرفت و نیازهای معیشتی مردم به سبب هژمونی مناسبات آریستوکرات ها و فرصت طلبی های دو زیست های سیاسی ، چندان در کانون توجه قرار نگرفت و خروجی و نتیجه آن هم چنان که می دانید نضج و پاگرفتن جنبش های مخفی وعلنی وسیع روستایی و رشد و نمو اعتراضات انبوه طبقات متوسط شهری شد!
بنده که در همان زمان از نویسندگان روزنامه های کثیرالانتشار استانی وکشوری و در حد خود از کنشگران و فعالین سیاسی کشور بودم به سهم و زعم خویش ، بدوا  در یاداشت ها واحیانا در مواجهات با نیروها، اندرزها و انذارهایی نسبت به این قصورات و تقصیرات می دادم که شوربختانه در آن هیاهوها و غفلت ها وندانم کاری ها چندان شنیده نمی شد !
اینجا به یاد جمله ای از فیلسوف آلمان هگل افتادم که می گوید ، تاریخ دوبار تکرار می شود بار اول ، به صورت تراژیک وبار دوم هم به صورت کمیک !
وقتی مردم ، فقدان سیاستورزهای اقتصادی و نبود راهبرد های رفاهی و فجیع تر از آن ،کم توجهی بدنه اصلاح طلبی نسبت به معیشتشان را می دیدند به آهستگی وپیوستگی درفرایند فزاینده یک تصمیم نانوشته ، امواجی می آفریدند که خواسته و یا ناخواسته نهایتا موج سوار قهار آن جناب محمود احمدی نژاد می شد !
همان که جلوی دوربین های جهانی پوزخند می زد وبا ژست و ادا و اطوارهای نامیمون ، پیمان نامه ها و کنوانسیون های بین المللی را می درید و رقصان در هوا آنرا می چرخانید و بی محابا کاغذ پاره اش مینامید و در این میان راستی های ناراست دلواپس هم ،برایش کف می زدند و هورا می کشیدند !
باری ، همین اتفاق، اتفاق افتاده در سالهای اخیر ، می تواند مجدد اتفاق بیفتد ، اگر خدای ناخواسته اعتدالیون از منافع متوسطین شهری و اقشار روستایی غافل شوند ، که البته هرگز چنین مباد !

مردم مشکلات دولت روحانی را می فهمند اما انتقاداتی هم دارند . رئیس جمهور و هیات دولت باید به این انتقادات توجه کنند .

 

شروع دوم خرداد از دانشگاه بود و همه فعالیت ها هم از دانشگاه شروع شد . سران دوم خرداد هم اعتقاد داشتند قدرت و پتانسیلی که همیشه قدرت بالفعل شدن را دارند همین دانشگاه هست. هربار برای رسیدن به تحول میخواهند از دانشگاه استفاده میکنند . اما بعد از اصلاحات افول حرکات دانشجویی را شاهد هستیم . حتی در دوران اعتدال هم از ضعف جنبش های دانشجویی رنج میبریم . این کم رنگی با یاس مترادف است یا عدم توجه دولت به این پتانسیل ؟

 

من اصلاحات را میرا نمیبینم . اصلاحات خیلی چابک تر و پرانرژی تر از این است که از مرگش سخن بگویم . اما همه تئوریستین های گفتمان بیان کرده اند که هرگفتمانی برای جا افتادن به ادواری جهت شکل گیری نیاز دارد. اعتدال هم یک گفتمان قابل شکل گیری است . همچنین جنبش دانشجویی نیزدر حال شکل گیری است . این فراز و فرود ها باید طی شود . مزیتی که ما در ایران اکنون داریم این است که طبقه دانشجو طبقه نخبه و، الیت و روشن ، واقع بر مصالح کار خویش است .

البته در حال حاضر برخی دانشگاه ها مثل دانشگاه آزاد استراتژی خود را تغییر داده اند و سیاست های انقباضی دارند . تجربه نشان داده هرجا سیاست انقباضی و بگیر و ببند بیشتر بوده بردباری و پختگی هم بیشتر شده .

 

بعد از دوم خرداد مجلس ششم بوجود آمد اما چرا دولت وقت نتوانست طوری برنامه ریزی کند که اتفاقات مجلس هفتم بوجود نیاید؟

وقتی پدیده دوم خرداد حادث شد غیرمترقبه بود. فراتر از انتظار بود . زمان انقلاب هم در سال ۵۷ کسی این انتظار را نداشت .به یک معنا انقلاب اسلامی هم  زودرس بود . جریان اصلاحات هم زودرس بود وقتی یک امر زودرس اتفاق می افتد و غیر مترقبه میشود آمادگی کافی وجود ندارد .هیجانات و شوق زدگی ها و انفعالات باعث میشود در یک جاهایی رفتارهایی نابخردانه  از خود بروز دهیم . اشتباهات بوده ، هنوز هم هست . البته اعتقاد دارم شخص دکتر روحانی با درایت بیشتری در حال حرکت است . نظر خبرگان و نخبگان هم همین است . علی رغم اینکه خیلی ها در تلاش هستند رئیس جمهور را به هیجان بیاورند ، ولی ایشان خیلی پخته عمل میکند .

در آن زمان به دلیل زودرس بودن جریان اصلاحات چنین اشتباهاتی داشتیم در حال حاضر ولی خیلی پخته عمل میکنیم و حرکت های آتی خود را نیز باید سامان دهیم.

 

در دولت اصلاحات شعارها سیاسی بود ولی در اقتصاد موفق عمل کرد در دولت اعتدال که شعارها اقتصادی بود در اقتصاد موفق نبودیم . چه اتفاقی افتاد که دولتی که شعار سیاسی و آزادی بیان میدهد اقتصاد موفق تر است ؟

اقتصاد ایران به دلیل وابستگی به مافیای نفت ، زد وبندهای پشت صحنه از زمان پیش از مصدق و قبل و بعد انقلاب و همچنین از جهت دیگر تلاطماتی که در جهان اقتصاد بوجود آمده  ، هم هشت سال اقتصاد غیرشفاف احمدی نژاد و هم به جهت اینکه در اینکه در ایران با پدیده نهادمند ارتشاء و اختلاس اقتصادی مواجه هستیم .  همه اینها باعث شد اقتصاد دولت با مشکل مواجه شود . هرچند دولت در بودجه سال اخیر پرتوافکنی کرد و شفافیت در برنامه داشت بازهم با واکنش های تندی هم مواجه شد.

نباید همه تقصیرها را متوجه دولت روحانی بدانیم . هرچند ایشان هم کاستی هایی دارد . دولت روحانی همه اقتصاد دستش نیست . وضع مالیات هم که مشخص است . با این وضع دولت باید همه مسائل را حل و فصل کند با ایجاد انضباط مالی . در کنار همه مباحث بحث جدی داریم به نام کاسبان تحریم.

ملت بیش از اینکه از تحریم متضرر شوند از کاسبان تحریم ضرر میکنند. اینهایی که در اروپا و امریکا و ایران دارند از آب گل آلود ماهی میگیرند ، که دولت با همه اینها دست و پنجه نرم میکند.

برای رفع مشکلات به نظر من در ارتباطی که با اروپا داریم اگر بتوانیم با اینها ارتباطاتی را در دوران پسابرجام داشته باشیم وضع بهتر میشود .

اعتقاد دارم صحبت های اقای روحانی در زمینه اقتصاد اغراق و وعده سرخرمن نیست . مسائل را رصد میکند . به هرحال شرایط سختی یا به قول رهبر انقلاب پیچ مهم در این زمینه را باید طی کنیم

 

شما در اصلاحات و هم در اعتدال سمت داشتید در پایتخت هم هستید و با علما و سیاسیون ارتباط دارید دیدگاه شما نسبت به سه سال آتی چیست . پیش بینی شما بعد از دولت تدبیر و امید چیست ؟ ایا آینده اصلاح طلبانه میبینید یا اصولگرایانه ؟ در جامعه مردم میگویند دولت های ایران ۸ سال به ۸ سال است. برخی هم میگویند دیگر به عقب برنمیگردیم و دوران اصولگرایان را تجربه نمیکنیم با توجه به همه این تحلیل ها نظر شما چیست؟

تحلیلها براساس عناصر کنونی خواهد بود با توجه به وضعیت حاضر برای اصولگرایان توفیقی نمیبینیم . اینها به ته خط رسیده اند . گفتمان آنها به پایان رسیده .  این که میگویم اصولگریان ، منظور اصولگریان افراطی است و اصولگرایان غیرافراطی که قواعد بازی در زمین سیاست را بلد نیستند که تاکنون نشان داده اند که واقعا بلد نیستند . نمونه اش همین جریان موتلفه است که با این همه ادعا آمدند و چگونه با رای بسیار کم مجبور شدندصحنه را به نفع آقای رئیسی واگذار کنند ، از بس که اوضاعشان بد شد .

گفتمان اینها به پایان رسیده وهیچ چیزی برای گفتن ندارند . مردم چندبار به اینها رویکرد نشان دادند وضعیت به گونه ای شد که حتی رهبری هم هزینه هایی پرداخت کردند این چیز کمی نیست جریان رهبری را خرج بازیهای سیاسی خود کردند .

سلطنت طلب ها هم که با همه ژستی که در کشور فرانسه برایشان میگیرند در افکار مردم جایی ندارند و فقط می ماند همین جریان اصلاحات . اعتقاد دارم عقلای اصلاحات تعامل کنند و حدس میزنم که این اتفاق  و اجماع نسبی در حال رخ دادن  و اتفاق افتادن است .

 

در یک سال اخیر گروه هایی به نام جنبش های اعتراضی یا اعتراضات صنفی زیاد شده . برخی این را از مزایای دولت میدانند که فضای باز بوجود آورده تا مردم بتوانند اعتراض کنند و بعضی این را فشار از جانب مخالفین دولت میدانند . تحلیل شما چیست؟

عزم و نگاه و ادبیات دولت و رئیس جمهور این بوده که مردم بتوانند راحت حرفشان را بزنند .همین جریانی که قبل ازعید اتفاق افتاد و در پاره ای از شهرها رخ داد ، آقای روحانی گفت اعتراض حق مردم است حتی رهبر انقلاب نیز گفت اعتراض را از حرکتهای آشوبگرانه باید منفک کرد. اگر شخص رهبر و رئیس جمهور با این ادبیات مردمی با این پدیده مواجه نمیشدند ، چه بسا شاهد رفتارهای آسیب زا تر میشدیم. لذا از این جهت  برخلاف دولت احمدی نژاد که فضا را پلیسی میکرد و همه را سرکوب میکرد  ،دولت روحانی این فضا را ایجاد کرده  . ما باید از خودمان بپرسیم چرا مردم به دولت روحانی رای دادند. این رای دادن که فقط سلبی نبود و از این جهت که از ترس یک کاندیدای دیگر به روحانی رای بدهند ،  مردم این آزادی ها و صمیمیت ها را دیده بودند

دولت این فضا را ایجاد کرد تا کامیون داران و اصناف دیگر بیایند صحبت کنند.  دولت هم بررسی میکند و انتظارات را براورده میکند . دولت به جای سرکوب می آید رفتار مردمی انجام میدهد . ما این را به فال نیک میگیریم که همه اصناف بتوانند مطالبات خود را در تجمعات با مجوزها بیان کنند .